برزیل در خط مقدم عصری نوین در ادغام هوش مصنوعی با تحلیل سیاستهای اقلیمی قرار دارد. این کشور با منابع آبی فراوان و تنوع شدید اقلیمی منطقهای، با چالشهای متنوعی در حوزه آب روبرو است. مقابله با این چالشها نیازمند مدیریت آب در سیاستهای تطبیقی و میانبخشی است، در حالی که باید به طور عمیق در رویکردهای خاص بخشها نیز گنجانده شود. برای پاسخ به این نیاز، آژانس ملی آب و بهداشت حوضه برزیل (ANA) با چارچوب تشخیصی قدرتمند ردیاب آب (WRT) همکاری میکند که با هدف شناسایی خلأهای سیاستی و هماهنگی استراتژیهای آب و اقلیم در بخشهای مختلف برای اثربخشی بیشتر طراحی شده است.
ردیاب مقاومت آب در مورد عبارت Water Resilience Tracker(WRT) به معنای سامانه یا چارچوبی است که توانایی سامانههای آب را برای مقاومت و سازگاری در برابر تغییرات و فشارهای ناشی از تغییرات اقلیمی و انسانی اندازهگیری، ارزیابی و پیگیری میکند. این ردیاب به کشف نقاط ضعف و قوت در سیاستها و مدیریت منابع آب کمک میکند تا بهتر بتوان راهکارهای مقاومسازی و پایداری منابع آب را پیادهسازی کرد.
پشتیبانی مالی این پروژه از سوی دفتر امور خارجه، کشورهای مشترکالمنافع و توسعه بریتانیا (FCDO) تامین میشود و به کمک اعتبار منطقهای از سوی بانک توسعه بین آمریکایی (IDB) و مرکز استراتژیک برتری در سیاستهای آب و خشکسالی (CEPAS) در دانشگاه فدرال سئارا، پایداری بلندمدت WRT در برزیل تقویت میشود.
فاز دوم WRT در برزیل از 26 مارس 2025 با یک کارگاه آموزشی در برازیلیا با حضورANA، وزارت محیط زیست و تغییر اقلیم و اعضای کنسرسیوم WRT آغاز شد. این کارگاه بر پایه موفقیتهای فاز اول WRT در کشور برگزار شد و بر کاربرد WRT در مدیریت حوضههای آبریز و ادغام آن در ابزارهای سیاستگذاری گستردهتر تمرکز داشت.
فاز اول WRT که اخیراً به پایان رسید، مسئولان ملی ANA را راهنمایی کرد تا از 53 پرسش در چهار حوزه کلیدی شامل آب در برنامههای اقلیمی ملی، آب در برنامهریزی و حکمرانی ملی، ارتباط آب-اقلیم در بخشهای خاص و پیوندها با تأمین مالی اقلیم و اجرای پروژهها عبور کنند. مسئولان برنامههای عمومی و بخشی خود را تحلیل کردند و مشخص کردند که این برنامهها چقدر از اولویتهای کلیدی مرتبط با آب پشتیبانی میکنند.
برای تسریع فرآیند تحلیل اسناد سیاستی فراوان و پیچیده، تیم مشاوره CEPAS روشی نوآورانه ترکیبی از هوش مصنوعی و تخصص انسانی را پیاده کرد که ضمن کاهش ناکارآمدیها، دقت ارزیابی سیاست آب و اقلیم را افزایش میدهد. این روش شامل پردازش زبان طبیعی برای تحلیل متون و بازبینی پاسخها توسط تحلیلگران مختلف است.
نتایج تجمیع شده قوتها، خلأها و مناطق قابل بهبود در سیاستهای اقلیمی برزیل را در چهار حوزه کلیدی نشان داد. مثلاً در بخش آب در برنامهریزی و حکمرانی ملی، هوش مصنوعی خلأهایی در چارچوبهای قانونی و نهادی را شناسایی کرد که نیازمند مکانیسمهای انعطافپذیرتر برای سازگاری با دادههای اقلیمی متغیر بود. همچنین توصیه شد که درگیرکردن جامعه مدنی، کسبوکارها و دولتهای محلی در اجرای سیاستها تقویت شود. در بخش تأمین مالی اقلیم و اجرای پروژه، نبود رویکردی یکسان در زمینه بودجهبندی مختص اقلیم آشکار شد و توصیه به بهبود هماهنگی بین تأمین بودجه و اجرای پروژه مطرح گردید.
در فاز دومWRT، تحلیلها دقیقتر شده و از تمرکز کلی بر اقلیم به رویکردی تخصصیتر در حوزه آب تغییر یافته است. در برزیل این به معنای گنجاندن صریح مقاومت آب در برنامههای اقلیمی ملی، ایجاد برنامه ملی بخشی برای سازگاری با آب، ارزیابیهای سطح حوضه و حمایت از بازنگری برنامههای مدیریت حوضه است.
استفاده از فناوری هوش مصنوعی نوین در اجرای WRT در برزیل نتیجه همکاری WRT با دانشگاه سئارا در فورتالزا است. این تجربه یادگیری مهمی برای تیم WRT بود و به آنها امکان داد فناوریهای جدید را در چارچوب خود ادغام کنند تا به دیگران نیز کمک کنند.
نوآوریهای برزیل با WRT نهتنها سیاستهای خود را تقویت میکند بلکه زمینه را برای پیروی کشورهای دیگر فراهم میآورد. درسهای آموخته شده از گسترش بودجه و مشارکت با گروههایی مانند IDB و CEPAS راههای جدیدی برای همکاری جهت اثربخشی بیشتر ترسیم میکند. با شروع اجرای WRT در کشورهای متعدد، تیم WRT به دنبال تکرار موفقیتهای آزمایش ادغام هوش مصنوعی برزیل برای حمایت از گسترش جهانی این ابزار است، که بهبود ابزارهای برنامهریزی آب و اقلیم و تقویت مقاومت در سطح جهانی را به همراه خواهد داشت.
